ویتامین B12 (سیانوکوبالامین)

ویتامین B12 (سیانوکوبالامین) یک کوفاکتور ضروری در واکنش‌های بیوشیمیایی حیات است که از نظر ساختار شیمیایی، پیچیده‌ترین ویتامین محسوب می‌شود. هسته مرکزی این مولکول را یک اتم کبالت تشکیل می‌دهد که در مرک...

ویتامین B12 (سیانوکوبالامین) یک کوفاکتور ضروری در واکنش‌های بیوشیمیایی حیات است که از نظر ساختار شیمیایی، پیچیده‌ترین ویتامین محسوب می‌شود. هسته مرکزی این مولکول را یک اتم کبالت تشکیل می‌دهد که در مرکز یک حلقه کورین قرار گرفته است؛ به همین دلیل به این گروه از ترکیبات «کوبالامین» می‌گویند. سیانوکوبالامین، فرم صناعی و پایدار این ویتامین است که در بدن به فرم‌های فعال بیولوژیکی یعنی متیل‌کوبالامین و آدنوزیل‌کوبالامین تبدیل می‌شود. این ویتامین در سطح سلولی دو نقش متابولیک حیاتی ایفا می‌کند: اول، به‌عنوان کوفاکتور آنزیم متیونین سنتاز که در سنتز DNA و بازسازی متیونین از هوموسیستئین نقش دارد؛ اختلال در این مسیر منجر به کم‌خونی مگالوبلاستیک می‌شود. دوم، به‌عنوان کوفاکتور آنزیم متیل‌مالونیل-کوآ موتاز که در متابولیسم اسیدهای چرب با زنجیره فرد و اسیدهای آمینه شاخه‌دار برای تولید انرژی و حفظ غلاف میلین (عایق محافظ اعصاب) ضروری است. کمبود B12 به دلیل کاهش تولید «فاکتور داخلی» (Intrinsic Factor) در معده یا رژیم‌های غذایی فاقد منابع حیوانی، منجر به دمیلیناسیون عصبی پیشرونده و اختلالات هماتولوژیک می‌گردد. با توجه به ذخایر کبد، علائم کمبود ممکن است سال‌ها پس از توقف جذب بروز کند، لذا در گروه‌های پرخطر، پایش سطح سرمی و استفاده از دوزهای درمانی مکمل برای پیشگیری از آسیب‌های برگشت‌ناپذیر عصبی الزامی است.