آیا آب جوشیده همان آب مقطر است؟

در حالی که هر دو نوع آب جوشانده و مقطر تحت تأثیر حرارت قرار می‌گیرند، اما تفاوت‌های بارزی بین این دو محصول وجود دارد.

آب جوشیده به آبی اطلاق می‌شود که به سادگی تا دمای جوش گرم شده است. اگرچه این فرآیند می‌تواند پاتوژن‌های بالقوه مضر برای انسان را از بین ببرد، اما این آب به عنوان آب خالص شناخته نمی‌شود.

از سوی دیگر، آب مقطر به عنوان یک نوع آب بسیار خالص شناخته می‌شود که تمامی ناخالصی‌ها، مواد معدنی و میکروارگانیسم‌ها از آن حذف شده‌اند.

آیا آب جوش آن را مقطر می کند؟

گرم کردن آب یکی از مراحل کلیدی در فرآیند تقطیر به شمار می‌رود، اما صرفاً جوشاندن آب در کتری به معنای تقطیر آن نیست. زیرا فرآیند جوشاندن به تنهایی نمی‌تواند آب را «خالص» کند. آب تصفیه شده به آبی گفته می‌شود که به طور مکانیکی پردازش شده و به صورت فیزیکی از ناخالصی‌ها جدا شده است.

آب جوش آن را خالص نمی کند

جوشاندن آب، چه در کتری و چه به روش‌های دیگر، می‌تواند بسیاری از میکروب‌ها و باکتری‌ها را از بین ببرد. اما این روش قادر به حذف ناخالصی‌ها نیست. اجزای آلی غیرمضر، مواد معدنی، گازهای محلول و سایر ناخالصی‌ها همچنان در آب باقی می‌مانند. به همین دلیل، آب جوشیده به عنوان آب مقطر شناخته نمی‌شود و نمی‌تواند آن را خالص کند.

آیا آب جوشیده همان آب مقطر است؟

خیر، آب جوشیده و آب مقطر یکسان نیستند. همان‌طور که از نامش پیداست، آب مقطر آبی است که از طریق فرآیند تقطیر تهیه شده، در حالی که آب جوشیده تنها تا دمای 100 درجه سانتی‌گراد گرم شده است.

اگرچه بسیاری از میکروب‌ها در حین جوشاندن از بین می‌روند، اما ناخالصی‌هایی مانند مواد معدنی و آلی همچنان در آب باقی می‌مانند. آب جوشیده معمولاً برای نوشیدن مناسب است و گاهی برای بهداشت سطوح مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در حالی که جوشاندن آب تنها چند دقیقه زمان می‌برد، فرآیند تقطیر پیچیده‌تر و زمان‌برتر است و نیاز به تجهیزات خاصی دارد، همان‌طور که در نمودار زیر نشان داده شده است.

آب مقطر با حرارت دادن آب تا نقطه جوش آن تولید می‌شود، به طوری که آب شروع به تبخیر و تبدیل به بخار می‌کند. سپس بخار به حالت مایع در می‌آید و در ظرفی جداگانه جمع‌آوری می‌شود، در حالی که ناخالصی‌های معدنی و آلی در ظرف اصلی باقی می‌مانند.

آب مقطر به دلیل خلوص بالای خود، معمولاً در صنایع مختلفی از جمله تولید دارو مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما بر خلاف آب جوشیده، این نوع آب معمولاً برای نوشیدن مناسب نیست، زیرا فاقد مواد معدنی ضروری مانند کلسیم، پتاسیم و سدیم است. به همین دلیل، مصرف آب مقطر با خلوص بالا می‌تواند به مشکلات سلامتی و حتی کم آبی بدن منجر شود.

اصول تصفیه آب

تصفیه آب به فرآیند حذف ناخالصی‌های موجود در آب اشاره دارد.

روش‌های مختلفی برای این کار وجود دارد، اما روش‌های اصلی شامل یونیزاسیون، دمینرالیزاسیون و تقطیر هستند. هر یک از این فرآیندها کاربردهای خاص خود را دارند و همگی برای اهداف علمی و صنعتی-اقتصادی از اهمیت بالایی برخوردارند.

دیونیزاسیون

این فرآیند معمولاً به صورت شیمیایی و در دو مرحله انجام می‌شود که در آن یون‌ها از آب حذف می‌شوند. در مرحله اول، آب از بسترهای رزین یونی باردار عبور می‌کند و یون‌های ناخواسته با یون‌های هیدروژن و هیدروکسیل مبادله می‌شوند.

در مرحله دوم، یون‌های معدنی موجود در آب از طریق رزین تبادل یونی باردار استخراج می‌شوند. این فرآیند به دو نوع رزین و واکنش‌های شیمیایی نیاز دارد. یون‌ها یا آنیون‌های دارای بار منفی توسط دانه‌های رزین با بار مثبت جذب شده و هیدروژن را به آب منتقل می‌کنند.

به طور همزمان، یون‌ها یا کاتیون‌های دارای بار مثبت توسط دانه‌های رزین با بار منفی جذب می‌شوند و کاتیون‌های موجود در آب با هیدروکسیل مبادله می‌گردند. در نهایت، ترکیب هیدروژن و هیدروکسیل منجر به تولید آب خالص می‌شود.

معدنی زدایی

فرآیند دمینرالیزاسیون از تکنیک‌هایی مشابه دیونیزاسیون برای حذف نمک‌های معدنی موجود در آب بهره می‌برد. این فرآیند از طریق تبادل یونی انجام می‌شود. در این روش، از رزین کاتیونی اسیدی قوی به شکل هیدروژن برای تبدیل نمک‌های محلول به اسیدهای مربوطه استفاده می‌شود. به طور معکوس، برای حذف اسیدها از رزین آنیون پایه قوی به شکل هیدروکسید بهره‌گیری می‌شود.

تقطیر

همان‌طور که پیش‌تر توضیح داده شد، فرآیند تقطیر شامل گرم کردن یک ظرف دربسته (اواپراتور) است که با آب تصفیه‌نشده پر شده است. زمانی که دما به بالاتر از نقطه جوش آب می‌رسد، آب به بخار تبدیل می‌شود.

سپس این بخار از طریق یک لوله سیم‌پیچی یا مجموعه‌ای از لوله‌ها عبور کرده و در آنجا خنک می‌شود و در یک ظرف جداگانه به حالت مایع متراکم می‌گردد. ناخالصی‌ها به بخار تبدیل نمی‌شوند و بنابراین در ظرف اولیه باقی می‌مانند، زیرا نقطه جوش آن‌ها بالاتر از آب است.

درک آب جوشیده

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، آب جوشیده به عنوان آب خالص یا مقطر شناخته نمی‌شود. این موضوع به این دلیل است که بخش عمده‌ای از آب در همان ظرف باقی می‌ماند، مانند زمانی که آب در یک کتری به جوش می‌آید. تنها مقدار کمی از آب به صورت بخار از ظرف خارج می‌شود و بخشی از آن نیز به کتری بازمی‌گردد و بخار آب سرد می‌شود.

برخی از میکروارگانیسم‌ها نمی‌توانند دمای بالای 48 درجه سانتی‌گراد را تحمل کنند، بنابراین با جوشاندن آب می‌توان تعدادی از آلاینده‌های آلی مانند باکتری‌ها و میکروب‌ها را از بین برد. با این حال، فرآیند جوشاندن تأثیری بر روی سایر ناخالصی‌ها مانند مواد معدنی ندارد و این ناخالصی‌ها در آب باقی می‌مانند.

اگرچه محتوای معدنی آب جوشیده به این معناست که نمی‌توان آن را به شیوه‌ای مشابه آب مقطر استفاده کرد، اما برای مصرف انسان ایمن است. در واقع، آب جوشیده معمولاً دارای غلظت بالاتری از مواد معدنی نسبت به قبل از جوشاندن است، زیرا مقداری از آب به صورت بخار خارج می‌شود.

خلاصه

آب جوشیده و آب مقطر دو نوع آب متفاوت هستند. هرچند که هر دو تحت یک فرآیند گرمایشی مشابه قرار می‌گیرند، اما آب جوشیده به عنوان یک روش تصفیه عمل نمی‌کند. این فرآیند تنها میکروب‌ها را از بین می‌برد و ناخالصی‌های آلی و معدنی همچنان در آب باقی می‌مانند. در مقابل، آب مقطر به عنوان یک نوع آب بسیار خالص‌تر شناخته می‌شود که از طریق فرآیند پیچیده‌تری به نام تقطیر تولید می‌شود. در این فرآیند، بخار آب جمع‌آوری شده در یک ظرف جداگانه قرار می‌گیرد و ناخالصی‌ها در ظرف اواپراتور باقی می‌مانند.

منبع:www.chemicals.co.uk/blog